Το σκολιωτικό (στραβό) ρινικό διάφραγμα – Νεότερα δεδομένα και πρωτοποριακή χειρουργική τεχνική αποκατάστασής του (minimal invasive septoplasty)

Γράφει ο:

Ιωάννης Στ. Πετρόπουλος MD, FEAFPRS

Χειρουργός Ωτοριν/λόγος – Στρατιωτικός Ιατρός

Δντης ΩΡΛ Κλινικής 404 Γ.Σ.Ν.Λ.

Επιστημονικός Συνεργάτης ΙΑΣΩ Θεσσαλίας

Το σκολιωτικό (στραβό) ρινικό διάφραγμα – Νεότερα δεδομένα και πρωτοποριακή χειρουργική τεχνική αποκατάστασής του (minimal invasive septoplasty)

Το ρινικό διάφραγμα αποτελεί έναν από τους βασικούς ανατομικούς σχηματισμούς της μύτης. Παίζει ουσιώδη ρόλο στη λειτουργία της ρινικής αναπνοής και ταυτόχρονα επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό την αισθητική της μύτης.

Πρόκειται για μία οστεοχόνδρινη δομή που χωρίζει τη ρινική κοιλότητα στις δύο ρινικές θαλάμες, διαμέσου των οποίων ο αέρας εισέρχεται στη μύτη, εφυγραίνεται, θερμαίνεται, καθαρίζεται από ξένα σωματίδια και μέσω της υπόλοιπης αναπνευστικής οδού καταλήγει στους πνεύμονες. Επίσης το ρινικό διάφραγμα συμμετέχει στο σχηματισμό της ρινικής βαλβίδας, ενός ανατομικού συμπλέγματος ύψιστης σημασίας για το στροβιλισμό και προώθηση του αέρα προς το φάρυγγα και τους πνεύμονες.

Στις περισσότερες περιπτώσεις του σκολιωτικού (στραβού) ρινικού διαφράγματος ενέχεται ο παράγοντας της κληρονομικότητας. Αρκετά όμως συχνή είναι η μετατραυματική σκολίωση (από κακώσεις της μύτης κατά τον τοκετό, στη διάρκεια της παιδικής ηλικίας ή ακόμα και κατά την ενήλικη ζωή), στην οποία κατάγματα του ρινικού διαφράγματος επουλώνονται σε λάθος θέση ή έχουμε απεξάρθρωση αυτού.

 

Η σκολίωση του ρινικού διαφράγματος αποτελεί ένα χρόνιο πρόβλημα και οι περισσότεροι ασθενείς προσέρχονται στον Χειρουργό Ωτορινολαρυγγολόγο αιτιώμενοι δυσχέρεια ρινικής αναπνοής μονόπλευρα ή και αμφοτερόπλευρα, συχνούς πονοκεφάλους, υποτροπιάζοντα επεισόδια παραρρινοκολπίτιδας και επίμονες ρινίτιδες. Τα συμπτώματά τους χρονολογούνται από καιρό και επιδεινώνονται ακόμα και με ένα κοινό κρυολόγημα. Οι ασθενείς αυτοί, από τη στιγμή που η ρινική αναπνοή είναι πλημμελής, χρησιμοποιούν και τη στοματική αναπνοή, με αποτέλεσμα:

·         Να κουράζονται πιο εύκολα, ιδίως κατά τη διάρκεια σωματικής άσκησης ή έντονης εργασίας.

·         Να κοιμούνται με το στόμα ανοικτό και να εμφανίζουν αρκετά συχνά ροχαλητό (Η ποσότητα του αέρα που διέρχεται από το στόμα θέτει σε δόνηση τους μαλακούς ιστούς του φάρυγγα και ο ήχος που παράγεται είναι το ροχαλητό)

·         Να παραπονιούνται για αίσθημα ξηρότητας στο στόμα κατά την πρωινή έγερση

·         Να παραπονιούνται για ένα μόνιμο και ενοχλητικό ερεθισμό του φάρυγγά τους.

·         Το σημαντικότερο όμως είναι ότι η χρόνια στοματική αναπνοή επιβαρύνει καθημερινά την καρδιακή και πνευμονική λειτουργία και οι ασθενείς παραπονιούνται για αίσθημα βάρους και ταχυκαρδία που σε βάθος χρόνου μπορεί να οδηγήσει και σε αύξηση της αρτηριακής πίεσης.

Σε αρκετές περιπτώσεις ένα σκολιωτικό διάφραγμα επηρεάζει και την αισθητική της μύτης. Τυχόν απεξάρθρωσή του, οδηγεί σε πτώση της κορυφής της μύτης, ενώ ευθύνεται πολλές φορές για τη λοξότητα του χόνδρινου τμήματος της ράχης της μύτης (λοξή μύτη) ή και για την προβολή κάποιου ύβου. Επίσης ένα μεγάλο ρινικό διάφραγμα ευθύνεται για τη μεγαλύτερη από τη φυσιολογική προβολή της μύτης από το πρόσωπο (μακριά μύτη), ενώ απώλεια ή καθίζηση του ραχιαίου (επάνω) τμήματος του ευθύνεται για τη δημιουργία της εφιππιοειδούς μύτης (σαν σέλλα αλόγου). Καταλαβαίνουμε λοιπόν ότι το ρινικό διάφραγμα αποτελεί ένα σημαντικό και σύνθετο ανατομικό σχηματισμό με πολλαπλούς ρόλους και λειτουργίες.

Η διάγνωση γίνεται τόσο από το ιστορικό του ασθενούς όσο και από την κλινική εξέταση. Πλέον με τη χρήση των ενδοσκοπίων και της κάμερας είναι δυνατόν να καταδείξουμε στον ασθενή το πρόβλημα. Σε περιπτώσεις όπου συνυπάρχει και αισθητική δυσμορφία, απαιτείται επιπλέον λεπτομερής ανάλυση της αισθητικής όλου του προσώπου του ενδιαφερόμενου/ης που ολοκληρώνεται με τη λήψη προεγχειρητικών φωτογραφιών.

Το πρόβλημα της δυσχέρειας της ρινικής αναπνοής λόγω σκολιωτικού ρινικού διαφράγματος λύνεται μόνο χειρουργικά. Η ενδεικνυόμενη ηλικία είναι μετά το 16ο έτος όπου ο σκελετός της μύτης έχει πλέον σχηματισθεί πλήρως. Σε ορισμένες πολύ επιλεκτικές περιπτώσεις, η επέμβαση πραγματοποιείται και σε μικρότερη ηλικία, αλλά είναι πολύ πιο συντηρητική και απαιτεί από το χειρουργό πλήρη και λεπτομερή γνώση των σταδίων ανάπτυξης του ρινικού σκελετού.

Η αναισθησία στην πλαστική του ρινικού διαφράγματος γίνεται  με τη χρήση λαρυγγικής μάσκας (πιο ήπια από την κλασική γενική αναισθησία)

Πρωτοποριακή τεχνική (Minimal invasive septoplasty)

Με τις σύγχρονες χειρουργικές που έχουν αναπτυχθεί, η πλαστική του ρινικού διαφράγματος είναι πλέον μία εντελώς ανώδυνη επέμβαση. Ο ασθενής προσέρχεται στο νοσοκομείο ή στην κλινική το πρωί της ημέρας της επέμβασης. Η διάρκεια της είναι 15 - 20 λεπτά.

Μετά το τέλος της επέμβασης ο ενδορρινικός πωματισμός (γάζες) πλέον δεν υπάρχει, οπότε ο ασθενής αναπνέει και πάλι άμεσα από τη μύτη και ταυτόχρονα μπορεί να αντιληφθεί και την βελτίωση της ρινικής του αναπνοής. Δεν αλλοιώνεται ούτε αλλάζει το σχήμα της μύτης, δεν υπάρχουν οιδήματα (πρήξιμο). Η επέμβαση είναι πλέον εντελώς ανώδυνη. Ο ασθενής παραμένει στην κλινική ή το νοσοκομείο 4 περίπου ώρες. Την επόμενη ημέρα μπορεί να επανέλθει στις καθημερινές του δραστηριότητες με κάποιους ελάχιστους μετεγχειρητικούς περιορισμούς που δίνονται από το θεράποντα Χειρουργό Ωτορινολαρυγγολόγο.

Θα πρέπει να τονιστεί τέλος ότι το αποτέλεσμα της επέμβασης είναι μόνιμο. Αν τυχόν συνυπάρχουν και άλλα λειτουργικά (πολύποδες ρινός, υπερτροφικές κάτω ρινικές κόγχες κ.α.) ή  προβλήματα, αυτά διορθώνονται στον ίδιο χρόνο.  Σε περίπτωση όπου ο ασθενής επιθυμεί να διορθώσει και τυχόν αισθητικά προβλήματα της μύτης του, και πάλι η αποκατάσταση του στραβού ρινικού διαφράγματος και η ρινοπλαστική γίνονται στο ίδιο χειρουργείο.